Cover
RAPPORT

De pensioenpuzzel van zelfstandigen

Zelfstandigen maken pensioenambities niet waar

Hoe bereiden zelfstandigen in Nederland zich voor op hun pensioen? Zij hebben vaak geen, of een verhoudingsgewijs klein, verplicht bedrijfspensioen. De kernvraag luidt dan ook: leggen zelfstandig ondernemers op vrijwillige basis geld opzij en is dit toereikend om hun verwachtingen over hun pensioen te vervullen?

In deze Netspar Brief zijn verschillende databronnen naast elkaar gelegd om de pensioenpuzzel van zelfstandig ondernemers uiteen te kunnen rafelen. Wanneer alle puzzelstukjes bij elkaar worden gelegd, ontstaat het beeld dat het toekom- stige (pensioen)vermogen van zelfstandigen hoogstwaarschijnlijk niet overeen- komt met hun huidige verwachtingen ten aanzien van de toekomst. Zelfstandigen en werknemers hebben vergelijkbare verwachtingen ten aan-

zien van pensioenleeftijd en vervangingspercentage (de verhouding tussen de pensioenuitkering en het laatst verdiende loon). Voor werknemers met een volledige loopbaan kan er aan deze verwachtingen worden voldaan, mits hun pensioenfonds er goed voor staat, maar het is zeer de vraag of dit ook geldt voor zelfstandigen. De motivatie om te sparen is in beide groepen hoog. Misschien zelfs hoger onder zelfstandigen. Maar zij hebben ook weinig bedrijfspensioen opgebouwd en moeten meer privaat vermogen opbouwen om aan eenzelfde pensioen te komen.

Hoewel zelfstandigen het belangrijk vinden om te sparen voor hun pensioen en dit ook van plan zijn, blijkt dit voor hen toch lastig te realiseren. Hetzelfde probleem geldt overigens voor veel werknemers, maar zelfstandigen zitten in een slechtere positie. Zij hebben vaker te weinig rechten opgebouwd in de tweede en derde pensioenpijler. Ook kunnen ze te maken krijgen met hogere hypotheekkosten na hun pensionering, vanwege een hogere restschuld en het verlies van hypotheekrenteaftrek. Daarnaast hebben zelfstandigen in veel geval- len niet wezenlijk meer privévermogen dan werknemers met een vergelijkbaar inkomen. Ook een onderzoek naar hun meer onconventionele pensioenbespa- ringen wijst er niet op dat zelfstandigen zich op een andere significante wijze voorbereiden op hun pensioen.

Dat zelfstandigen geen duidelijk beeld van de toekomst hebben en niet in staat zijn hun spaarvoornemens waar te maken, door bijvoorbeeld uitstelgedrag en kortzichtigheid, kan wijzen op marktfalen. In elk geval is het niet wenselijk dat mensen bij pensionering verrast worden door een te laag pensioeninkomen. Beleidsmakers willen wellicht ingrijpen en dit marktfalen corrigeren door een adequate keuzearchitectuur te ontwerpen. Een mogelijkheid is om de ‘opt-in’ status van de huidige pensioenregelingen voor zelfstandigen te heroverwegen.

Een alternatief kan zijn om over te gaan tot een ‘opt-out’ regeling, waarbij zelfstandigen automatisch worden opgenomen in de pensioenregeling tenzij zij daar actief van afzien. Een dergelijke opt-out is een zachter alternatief ten opzichte van verplichte besparingen, omdat er alleen een standaard wordt aangeboden en mensen de keuze hebben om niet deel te nemen.

logo experttube

Video's op het gebied van Audit & Control, Actuariaat & Risk Management, Juridisch & Fiscale Zaken, Pensioenen, Schade & Hypotheken, Compliance en Investment Management.

Bekijk ons volledige overzicht op www.experttube.nl.

logo CareerTube

Videoplatform met werkenbij video's van toonaangevende organisaties in de financiële wereld. Met een focus op de finance specialisatie zorgt de koppeling met de 17 (niche) vacaturesites van CareerGuide direct voor een relevant bereik.

Bekijk ons volledige overzicht op www.careertube.com.